Honderdjarige Oorlog

1.1 Aanleiding van de honderdjarige oorlog

1.1.1 De Franse troonopvolging

De Franse troonopvolging was één van de drie factoren waardoor Engeland de oorlog verklaarde aan Frankrijk. Filips IV de machtige koning van Frankrijk had  drie zonen en één dochter. Zijn oudste zonen hadden geen mannelijke nakomelingen dus werd de macht naar de jongste toegeschoven . Karel IV, de jongste van de broers, was de laatste hoop, maar zijn vrouw kreeg een dochter kort na het overlijden van Karel.  Deze wilde echter niet dat een v rouw zijn troon opvolgde hoewel dit volgens de wet wel kon. Zo was er in zijn bloedlijn Capet geen enkele mannelijke troonopvolger, dus gaf hij de troon over aan de bloedlijn Valois. Karel IV had wel een zus Isabelle die getrouwd was met de Engelse koning en zij hadden een zoon Edward III. Karel vond deze niet geschikt en het huis Valois , namelijk Filips V Valois, nam de heerschappij over. Dit werd in 1331 door allen  geaccepteerd ook door Edward III die de nieuwe koning werd van Engeland.

1.1.2 De inbeslagneming van Guyenne

De Engelse koning was hertog van Guyenne en huurde als het ware dit gewest in Frankrijk. Toen Edward III een te hoge belasting eiste van de burgers kwamen ze in opstand. Ze klagen bij de Franse koning Filips V en deze ziet zijn kans om de titel hertog te ontnemen van EdardIII. Edward is daarom woedend en accepteert niet meer zijn heerschappij. Hij verklaarde dat Filips niet de rechtmatige opvolger is maar dat hij zelf dat is. Daarbij verklaarde hij in 1337 de oorlog aan Frankrijk.

1.1.3 Schotland

Edward III had een succesvolle oorlog tegen Schotland , met als koning David II, gevoerd. Deze werd in 1333 verdreven maar hij ging naar Frankrijk. Filips V wilde hem in 1336 terug aan de macht helpen wegens een bondgenootschap tussen beiden. Bovendien was het ook de bedoeling van Filips V om Guyenne te veroveren.

1.1.4 Vlaanderen

In de 14e eeuw werd er een handelsovereenkomst gemaakt tussen Engeland en Vlaanderen beiden bloeiende economische centra door hun wol industrie. Vlaanderen lag echter onder het gezag van Frankrijk. Als leenheer wilde Frankrijk dan ook de wolindustrie regelen. De Engelsen wilden dit niet toestaan omdat de Fransen hun inkomsten dan zouden beheren. Dit was de aanleiding voor een burgeroorlog. Deze burgeroorlog verslechterde de band tussen Frankrijk en Engeland.

1.1.5 Leengeld voor Aquitanië

Het enige gebied dat Engeland nog in leen had van Frankrijk was Aquitaine. De Engelse koning moest wel huur betalen. Daarbij was de regel dat als de vazal of leenheer overleed (dus van Frankrijk) die huur opnieuw betaald moest worden. Deze kwestie deed zich voor tussen 1314 en 1328 toen vier Franse koningen overleden. Engeland konden deze grote som niet op tijd afleveren. Dit werd door de Fransen gezien als opstandigheid en Aquitaine werd door de Fransen ingenomen. Dit maakte Engeland woedend want uit hun zout-en wijnproductie in Aquitaine maakten ze veel winst.

Dit waren enkele factoren waardoor Engeland de oorlog verklaarde aan Frankrijk. Deze declaratie werd eerst niet serieus genomen omdat Frankrijk  doorheen de geschiedenis al vele militaire successen had geboekt.

1.2    De drie fasen van de honderdjarige oorlog

Veelal wordt de honderdjarige oorlog onderverdeeld in 3 fasen:

Fase 1: 1337 tot 1378 , ‘Verloochening van de leenplicht en strijd om het koningschap: De tijd van Edward III.’

Fase 2: 1378-1415, ‘Onthouding van de oorlog’ is geen vrede: verwachtingen en ontgoochelingen van de bestanden

Fase 3: 1415-1453, ‘Diep medelijden’ en ‘het ontwaken van Frankrijk’

1.2.1 De eerste fase

1.2.1.1 Het begin

Edward III begon na zijn oorlogsverklaring met het zoeken naar bondgenoten. De eerste bondgenoot waar hij aandacht aan besteedde, was Vlaanderen. Zij wilden dit eerst niet omdat Frankrijk leenheer was van Vlaanderen. Engeland stopte dan hun wolexport naar Vlaanderen en in 1338 kreeg Engeland dan toch Vlaanderen achter zich.

Frankrijk maakte zich geen zorgen over de komende oorlog. Ze hadden echter 50.000 soldaten in plaats van de 30.000 strijders van Engeland. Daarbij had Frankrijk nog eens een grote vloot.

1.2.1.2 De zeeslag bij Sluis

Nadat Engeland met Vlaanderen hun bondgenootschap had afgesloten wilden ze aan land gaan te Sluis. De Fransen wilden dit voorkomen en stuurden hun hele vloot naar Sluis. De zeeslag bij Sluis vond plaats op 24 juni 1340. Door een bepaalde opstelling van de Fransen werd het een man tegen man gevecht en wanneer er brand ontstond  op de schepen was de slag verloren  voor de Fransen. Engeland heerst nu over de kust van Vlaanderen en het Kanaal.

Edward was gedwongen om een wapenstilstand in te voeren omdat hij een geldtekort had. Het Engelse parlement was ook niet happig om zijn dure plannen te financieren omdat ze weinig vertrouwen hadden in de afloop. De wapenstilstand liep van 1340 tot 1345.

Vlaanderen veranderde van mening en steunde opnieuw Frankrijk.

1.2.1.3 De slag bij Crecy

De oorlog kon hervat worden in 1346. Edward landde in Normandië en veroverde Caen en Rouen en naderde vlakbij Parijs. Hij werd echter in het nauw gedreven in de vallei bij de Somme maar door een verrader , konden ze via een route ontsnappen en zich in een hinderlaag leggen voor de Fransen. Met de steun van de Engelse boogschutters die veel sneller pijlen konden afschieten dan de Fransen konden de Engelsen vele slachtoffers maken onder de Fransen waaronder vele hertogen en graven. Filips gaf na het vallen van de avond op en kon zo ontsnappen aan gevangenschap.

Door gebrek aan proviand en manschappen besloot Edward een havenstad te veroveren om van daaruit alles van Engeland te laten overkomen. Deze havenstad was Calais.

1.2.1.4 De slag bij Calais

Daar gaan we later op in.

1.2.1.5 Slag bij Poitiers

De Zwarte Prins (zoon van Edward III) en Edward III kregen in 1354 van Franse onderhandelaars hetzelfde gebied dat Willem de Veroveraar bezat. In 1355 veroverde de Zwarte Prins een groot gebied in het zuidoosten van Frankrijk.

De Engelsen maakte zich klaar om Normandië in te nemen.  De Franse koning Jan trok de vijanden tegemoet tot bij Poitiers, zo vond de slag bij Poitiers op 8 augustus 1356 plaats. De Fransen werden omsingeld en de Franse koning werd gevangen genomen.

1.2.1.6 Het verdrag van Bretigny

In 1358 eiste Edward III het hele westen van Frankrijk op, maar Frankrijk vond dit te  ver gaan. Daardoor zette Edward een groot leger aan land in Calais en 6000 bevoorradingskarren. De Engelsen rukten op naar Parijs en gingen langs Reims die ze belegerden. Er kwam echter geen slag in Parijs want de Fransen sloten zich op binnen de muren van de stad en weigerden een slag te leveren. Daardoor maakten de Engelsen hun voorraden op. Hetzelfde gebeurde in Chartes. Uiteindelijk gaf Edward het op. Na onderhandelingen tussen de Zwarte Prins en de Fransen, werd er in het Verdrag van Bretigny besloten de Engeland Aquitanië zou krijgen. Hierna werd Jan II vrijgelaten.

Na de dood van Jan II, nam zijn zoon Karel het over. Het volk was de oorlog beu door alle plunderingen. De pest brak uit met veel doden als gevolg. Frankrijk was een gebroken land. Karel wou weer een leger opbouwen en dat deed hij door belastingen te innen.

1.2.2 Tweede fase

Door de dood van Karel V en Edward III ontstond er een vreemde situatie. Richard, de 10 jarige zoon van de Zwarte Prins, volgde zijn grootvader op. Voor de kroonprins van Frankrijk die 11 jaar was toen zijn vader stierf was het ook niet gemakkelijk want hij mocht pas regeren vanaf hij 14 jaar oud is. Dus zowel in Engeland als in Frankrijk hadden de adviseurs het voor het zeggen. In die tijd waren ze meer bezig met hun eigen binnenlandse politiek dan met oorlog voeren. Ze moesten ook rekening houden met de opstanden van het volk door de torenhoge belastingen.

De Fransen herbegonnen een vloot op te bouwen want ze hadden plannen om aan land te gaan in Engeland, maar door allerlei gebeurtenissen werd er besloten om de expeditie af te blazen. Want door uitstel van de Fransen hadden de Engelsen tijd gehad om zich voor te bereiden op de mogelijke aanvallen van de Fransen en de kust te verdedigen.

In 1388 namen de opvolgers van Engeland en Frankrijk weer in handen. Daarop volgde er een wapenstilstand aangeboden door de Fransen. Ze bleven jarenlang onderhandelen zonder echt oorlog te voeren. Er werd een lange vrede gesloten die tot 1423 zou duren. Maar deze wapenstilstand betekende niet dat de oorlog was afgelopen.

Engelsen waren niet tevreden over Richard II. Engeland was ook in een oorlog verzeild geraakt met Wales en Schotland, deze laatste werden door de Fransen gesteund. Daardoor vielen de Engelsen Calais aan, maar zonder de wapenstilstand te verbreken.

Ondertussen ging het er slecht aan toe in Frankrijk. Karel VI begon krankzinnig te worden en de zoon van Filips de Stoute, Jan zonder Vrees, wilde regeren. Maar de broer van de koning, Lodewijk van Orléans, wou dit ook. Daardoor ontstond er een breuk in Frankrijk. Aan de ene kant had je de Bourguiguons die de Bourgondische hertog Jan zonder Vrees steunden. Zij wilden de belangen van het volk nastreven. Aan de andere kant had je de Armagnacs die Lodewijk van Orléans steunden. Zij waren voor het koningshuis. Er ontstond een conflict die uitliep tot een burgeroorlog. Lodewijk werd in 1407 vermoord in opdracht van Jan Zonder Vrees, die zelf vermoord werd in 1419.

1.2.3 De derde fase

Deze fase wordt vaak nog eens onderverdeeld in 3 kleiner fasen. Dit waren de verschillende stadia waarin er versnelling optrad.

1415-1420: Frankrijk raakte in de greep van verovering , bezetting en verdeling.

1429-1436: Gunstige ontwikkelingen voor de Fransen

1449-1453: De definitieve verdrijving van de Engelsen.

1.2.3.1 De slag bij Agincourt

In 1415 werd de oorlog hervat. Een nieuwe koning Hendrik V behaalde de overwinning bij Picardië. Daarna bestormde hij Harfleur wegens de aanzienlijke ligging voor de handel naar Parijs. Daar haalden ze niet de overwinning maar door een besmettelijke ziekte keerden ze terug naar Calais. Ze werden opgewacht  bij Agincourt ten noorden van de Somme door de Fransen. De Fransen ondank hun vele voordelen als meer proviand en een onvermoeid leger , verloren toch omdat de Engelsen met hun sublieme boogschutters de belegering van de Fransen goed konden beschieten.

1.2.3.2 Engelse successen en het verdrag van Troyes

Door de vele verliezen was er echte chaos in Frankrijk. Daarvan maakte Hendrik V gebruik en veroverde geheel Normandië. Ook begon hij met opnieuw Parijs te belegeren. In 1419 moest Parijs capituleren. Enkele hertogen zochten toenadering tot de Engelsen. Ze sloten een verdrag namelijk het verdrag van Troyes. Dit verdrag as heel vernederend voor de Fransen. De Franse kroonprins werd er door onterfd. Toch was het een opluchting omdat er vrede kwam.

Opvolger van Henrik V was hendrik VI in 1422 en deze riep zich uit tot koning van Engeland en Frankrijk. Engeland had echter nog niet geheel Frankrijk onderworpen en de zoon van Karel VI , Karel VII bereidde zich voor met het zuidelijke deel van Frankrijk om de oorlog opnieuw met de Engelsen aan te gaan. Lange tijd aren het alleen nederlagen voor de Fransen.

1.2.3.3 Jeanne d’Arc

In 1428 gingen de engelsen over tot het beleg van Orléans. Jeanne d’Arc kreeg de toestemming van Karel VII om een klein leger te vormen en hiermee kon ze Orléans bevrijden van het beleg evenals ander steden. Ook was het gelukt de Engelsen bij de Loire een halt toe te roepen. In 1430 lijden ze echter de eerste nederlaag onder Jeanne en zij werd gevangen genomen. Ze stierf in 1431 op de brandstapel.

In 1435 wordt het verdrag van atrecht gesloten tussen Karel VII en de Bourgondische hertog Filips de Goede. Samen bevrijden ze Parijs en organiseren ze een bestuur.

Hendrik VII had vele binnenlandse problemen en beetje bij beetje konden de Fransen stukjes land van de Engelsen terug veroveren. Door een tekort aan middelen kon de franse koning niet geheel de Engelsen verdrijven.

In 1444 werd in Tours een wapenstilstand ingelast. Dit was positief voor de Fransen. Zo konden ze hun militaire reorganisatie herstellen. Karel VII wachtte het perfecte moment af om de Engelsen alles te ontnemen wat ze nog beheersten in Frankrijk. Dit moment kwam in 1449. De wapenstilstand werd verbroken en de oorlog werd hervat.

Op 17 juli 1453 viel Talbot op het slagveld van Catillon. Deze was een Engesle militaire veteraan en hiermee versloegen de Fransen voor goed de Engelsen . De honderdjarige oorlog was zo goed als voorbij. Er werden geen verdragen gesloten.

1.3    Gevolgen 100-jarige oorlog

1.3.1      Nationaal bewustzijn

Een belangrijk gevolg was de versnelling van de ontwikkeling van Frankrijk en Engeland tot twee volledig afzonderlijke en duidelijk begrensde landen.

De Engelse successen onder Edward III veroorzaakten natuurlijk Engelse roem, maar de nederlagen van de Fransen hebben ook de Franse eigenliefde aangewakkerd, waarbij men overging tot een vastberaden verzet. Op dat moment werd het collectieve bewustzijn van beide partijen sterker en tegelijk werden ook de verschillen tussen beide duidelijker.

Toch was Frankrijk nog steeds geen eenheid in die tijd. Het noorden van Frankrijk zat volop in de oorlog met Engeland, terwijl het zuiden zich daar helemaal niets van aantrok. Er was ook veel onenigheid tussen de Franse staten onderling.

Er werd pas eenheid geschept in Frankrijk toen Jeanne d’Arc op de proppen kwam: zij zag in dat wanneer Frankrijk een eenheid wilde vormen, ze de Engelsen van het vasteland moesten verwijderen. Zij heeft voor een keerpunt gezorgd en twee decennia na haar werden de Engelsen voorgoed uit Frankrijk gejaagd.

Ook Engeland werd ervan overtuigd dat het nu een duidelijk begrensd land was, dat gescheiden was van andere landen door de zee.

1.3.2      Militaire veranderingen

  • In de Honderdjarige oorlog was vooral aan Franse kant duidelijk geworden dat de edelen en ridders niet oppermachtig waren; ze konden verslagen worden door het gewone volk.
  • Na hun vele nederlagen zagen de Fransen ook in dat hun manier van oorlogvoering niet werkte, dus veranderden ze die.
  • Ook werd het duidelijk dat de Fransen meer als team moesten strijden, want in het begin vochten de ridders echter te veel uit eigen belang.

1.3.3      De macht van de adel

Doordat steeds meer boeren en stedelingen in opstand kwamen tegen de adel, moest deze laatste veel van zijn macht inboeten. Na de honderdjarige oorlog was de adel veel minder machtig dan ervoor.

Advertenties

Responses

  1. Het is spijtig dat jullie link niet klopte. Jullie tekst was ook niet uitgelijnd. We worden niet echt verwelkomd op jullie site. De afwisseling foto/tekst is niet zo denderend. De header is heel mooi en het voorwoord is ook goed. De teksten zijn overzichtelijk en de opmaak is aangenaam. We vonden jullie blog zeker niet onaangenaam, maar we moesten jullie rangschikken…(2/5) Groep 5

  2. De foto van de zeeslag bij Sluis klopt niet. Deze foto toont een andere zeeslag (met de Spaanse galeien, in 1603).


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: